PLAKKAAT VAN VERLATINGHE 26 JULI 1581

PLAKKAAT VAN VERLATINGHE 26 JULI 1581

De Staten Generael van de geunieerde Nederlanden.

Allen dengenen die dese tegenwoordighe sullen sien ofte hooren lesen, saluyt.

Alsoo een yegelick kennelick is, dat een Prince van den lande van Godt gestelt is hooft over zijne ondersaten, om deselve te bewaren ende beschermen van alle ongelijk, overlast ende ghewelt gelijck een herder tot bewaernisse van zijne schapen: En dat d’ondersaten niet en sijn van Godt geschapen tot behoef van den Prince om hem in alles wat hy beveelt, weder het goddelick of ongoddelick, recht of onrecht is, onderdanig te wesen en als slaven te dienen: maer den Prince om d’ondersaten wille, sonder dewelcke hy egeen Prince en is, om deselve met recht ende redene te regeeren ende voor te staen ende lief te hebben als een vader zijne kinderen ende een herder zijne schapen, die zijn lijf ende leven set om deslve te bewaren. En so wanneer hy sulx niet en doet, maer in stede van zijne ondersaten te beschermen, deselve soeckt te verdrucken, t’overlasten, heure oude vryheyt, privilegien ende oude herkomen te benemen, ende heur te gebieden ende gebruycken als slaven, moet ghehouden worden niet als Prince, maer als een tyran ende voor sulx nae recht ende redene magh ten minsten van zijne ondersaten, besondere by deliberatie van de Staten van den lande, voor egheen Prince meer bekent, maer verlaeten ende een ander in zijn stede tot beschermenisse van henlieden voor overhooft sonder misbruycken ghecosen werden:

Te meer so wanneer d’ondersaten met ootmoedighe verthooninghe niet en hebben heuren voorsz. Prince konnen vermorwen, noch van zijn tirannich opset gekeeren ende also egeen ander middel en hebben om heure eighene, heure huysvrouwen, kinderen ende naecomelinghen aengeboren vryheyt (daer zy na de wet der natueren goet ende bloet schuldigh zijn voor op te setten), te bewaren ende beschermen, gelijck tot diversche reysen uut gelijcke oorsaecken in diversche landen, ende tot diversche tijden geschiet, en d’exempelen ghenoegh bekent zijn: twelck principalick in dese voorsz. landen behoort plaetse te hebben ende stadt te grijpen, die van allen tijden zijn gheregeert geweest ende hebben ook moeten geregeert worden navolgdende den eedt by heure Princen t’heuren aencome gedaen, na uutwijsen heurer privilegien, costumen ende ouden hercomen: hebbende oock meest alle de voorsz. landen haren Prince ontfangen op conditien, contrackten ende accoorden ende welcke brekende, oock nae recht den Prince van de heerschappye van den lande is vervallen.

Nu ist also, dat den Coninck van Spaengien, nae het overlijden van hooger memorie Keyser Kaerle de vijfde, van wien hy alle dese Nederlanden ontfanghen hadde, vergetende de diensten die so sijn Heer vader, als hy, van dese landen ende ondersaten derselver hadden ontfanghen, deur dewelcke besondere de Coninck van Spaengien soo loffelicke victorien teghens zijne vyanden verkregen hadde, dat zijnen naem ende macht alle de wereldt deur vernaemt ende ontsien wert: vergetende oock de vermaninge die de voorsz. Keiserlicke Majesteydt hem t’anderen tijden ter contrarien hadde ghedaen, heeft dien van den Raede van Spaengien (neffens hen wesende) die deurdien zy in dese landen en vermochten egheen bevel te hebben te gouverneren oft de principale staten te bedienen, gelijck zy in de Coninckrijcken van Napels, Sicilien, tot Milanen, in Indien ende ander plaetsen, onder des Conincks geweldt wesende, deden, kennende den meestendeel van hen den rijckdom ende macht derselver, hadden eenen nijt teghens dese voorsz. landen ende de vryheyt derselver in hen herte genomen, ghehoor ende gheloof ghegheven, denwelcken Raedt van Spaengien, oft eenighe van de principale van dien, den voorsz. Coninck tot diversche reysen voor ooghen ghehouden hebben, dat voor zijn reputatie ende Majesteyt beter was, dese voorsz. landen van nieuws te conquesteren, om daerover vryelick ende absolutelick te moghen bevelen (t’welck is tyranniseren nae zijn beliefte) dan onder alsulcken conditien ende restrictien (als hy hadde in ’t overnemen van de heerschappye van deselve landen moeten zweeren) die te regeren. Welcke volgende den Coninck zedert alle middelen ghesocht heeft dese voorsz. lande te brenghen uyt heure oude vryheydt in een slavernye onder ’t gouvernement van de Spaegnaerden: hebbende eerst, onder ’t decxsel van de religie, willen in de principaelste ende machtighste steden stellen nieuwe bisschoppen, deselve begiftende ende doterende met toevoeginghe ende incorporatie van de rijckste abdyen, ende hen bysettende negen canonicken, die souden wesen van zijnen Raedt, waeraf de drie souden besonderen last hebben over d’inquisitie, door dewelcke incorporatie deselve bisschoppen (die souden moghen geweest hebben sowel vreemdelingen als ingheborene) souden hebben ghehadt d’eerste plaetsen ende voysen in de vergaderinge van de Staten van de voorsz. landen ende geweest zijne creaturen, staende tot zijne bevele ende devotie: ende deur de voorsz. toegevoechde canonicken de Spaensche inquisitie ingebrocht, dewelcke in dese landen altijt so schrickelick ende odieus, als de uuterste slavernye selve, gheweest is, so een yegelijck is kennelick: sodat de voorsz. Keyserlicke Majesteyt deselve t’anderen tijden den landen voorgeslagen hebbende, deur die remonstrantie die men aen Zijne Majesteyt daerteghens gedaen heeft (thonende d’affectie die hy zijne ondersaten was toedraghende) die heeft laten varen: maer niettegenstaende diversche remonstrantien, so by perticulire steden ende provincien, alsoock van eenige principale heeren van den lande, namentlic den heere van Mongtiny ende den grave van Egmondt, tot dien eynde by consente van de hertoghinne van Parma, doen ter tijt regente over deselve landen, by advijse van den Rade van State ende Generaliteyt, na Spaengien tot distincte reysen gesonden, mondelinge gedaen: ende dat ook den voorsz. Coninck van Spaengien deselve mondelinghe goede hope hadde ghegheven van, naevolgende haer versoeck, daerinne te versien, heeft ter contrarien corts daernaer by brieven scherpelick bevolen de voorsz. bisschoppen, op zijn indignatie, terstont t’onfangen ende te stellen in de possessie van heure bisdommen ende geincorporeerde abdyen, de inquisitie te werck te stellen daer se te vooren was, ende d’ordonnantie van het concilie van Trenten (die in vele poincten contrarieerden de privilegien van de voorsz. landen) t’achtervolgen. Twelck gekomen zijnde ter ooren van de ghemeynte, heeft met redenen oorsake ghegheven van een groote beroerte onder haer ende eenen aftreck van de goede affectie, die zy als goede ondersaten den voorsz. Coninck van Spaengien ende zijne voorsaten altijdt toeghedragen hadden, besonder aenmerckende dat hy niet alleenlick en sochte te tyranniseren over hunne personen ende goet, maer ooc over heure conscientien, waervan zy verstonden niemant, dan aen Godt alleene, ghehouden te wesen rekeninge te gheven oft te verantwoorden: waerdeur ende uut medelijden van de voorsz. ghemeynte, de principaelste van den adel van den lande hebben in den jare 1566 seker remonstrantie overghegheven, versoeckende dat, om de ghemeynte te stillen ende alle oproer te verhoeden, Zijne Majesteydt soude de voorsz. poincten, ende besonder nopende de rigoureuse ondersoeckinge ende straffe over de religie willen versoeten, daerinne thoonende de liefde ende affectie die hy tot zijne ondersaten, als een goedertieren Prince was draghende.

Ende om t’selfde al naerder ende met meerder authoriteyt den voorsz. Coninck van Spaegnien te kennen te gheven ende te verthoonen hoe nootelick het was voor het lants welvaren, ende om t’selfde te houden in ruste, sulcke nieuwicheden af te doen ende het rigeur van de contraventie van den placcate, op de saken van der religien gemaeckt, te versoeten, ter begeerte van de voorsz. Gouvernante, Rade van State ende van de Staten Generael van alle de landen, als ghesanten zijn nae Spaengnien gheschikt gheweest den Marckgrave van Berghen ende den voorsz. heere van Montigni in stede van dewelcke ghehoor te gheven ende te versiene op de inconvenienten die men voorghehouden hadde (die mits het uutstal van daerinne in tijts te remedieren so den noot uut heyschte, alreede onder de gemeynte meest in alle de landen begonst waren hen t’openbaren) heeft, door opruyen van den voorsz. Spaenschen Raedt, de persoonen, de voorsz. remonstrantie ghedaen hebbende, doen verclaren rebel ende schuldig van het crym van lesae Majestatis ende alsoo strafbaer in lijf ende goet: hebbende daerenboven de voorsz. heeren ghesanten namaels (meynende de voorsz. landen deur ’t gheweldt van den Hertogh van Alve gheheelick gebrocht te hebben onder zijn subjectie ende tyrannye) tegens alle gemeyne rechten, oock onder de wreetste ende tyrannichste Princen altijt onverbrekelick onderhouden, doen vanghen, dooden ende heure goeden confisqueren.

Ende al wast alsoo dat meest de beroerte in dese voorsz. landen deur toedoen van de voorsz. regente ende heure adherenten in ’t voorsz. jaer 1566 opghestaen, was gheslist, ende veele die de vryheyt des lants voorstonden, verjaeght, ende d’andere verdruct ende t’onder ghebrocht, soodat den Coninck egheen oorsake ter werelt meer en hadde, om de voorsz. landen met gewelt ende wapenen t’overvallen: nochtans om sulcken oorsake die den voorseyden Spaenschen Raet langhen tijdt ghesocht ende verwacht hadde (so opentlick de opgehouden ende gheintercipieerde brieven van den ambassadeur van Spaengien, Alana, in Vrankrijck wesende, aen de Herthoginne van Parma, doen ter tijt geschreven, dat uutwijsden) om te niet te mogen doen alle des landts privilegien, dat nae heuren wille by Spaengnaerden tyrannichlick te mogen gouverneren, als de Indien ende nieuwe geconquesteerde landen, heeft deur ingeven ende raedt van deselve Spaengnaerden (thoonende de cleyne affecktie die hy zijnen goeden ondersaten was toedraghende, contrarie van ’t gene hy heur, als heur Prince, beschermer ende goede herder schuldigh was te doen) nae dese landen, om deselve t’overvallen, gheschickt met groote heyrcracht den Hertogh van Alva, vermaert van strafheyt ende crudelitett, een van de principale vyanden van deselve landen, verselschapt, om als Raden neffens hem te wesen, met persoonen van gelijcke natuere ende humeuren.

Ende al wast so dat hy hier in de landen sonder slach oft stoot is gecomen ende met alle reverentie ende eere is ontfanghen van de arme inghesetene, die niet en verwachten dan alle goedertierenheyt ende clementie, ghelijck den Coninck hen dickwils met zijne brieven gheveynsdelick hadde toegheseyt: jae dat hy selfs van meyninge was te comen in persoone, om in als tot ghenoeghe van eenen yeghelicken ordre te stellen: hebbende oock ten tijden van het vertreck van den Hertoghe van Alve nae dese landen een vlote van schepen in Spaegnien, om hem te voeren, ende een in Zeelant om hem tegens te comen, tot grooten excessiven coste van den lande doen toereeden, om zijne voorsz. ondersaten t’abuseren ende te beter in ’t net te brengen: heeft niettemin den voorsz. Hertoghe van Alve terstont na zijn comste, wesende een vreemdelinck, ende niet van den bloede van den voorsz. Coninc, verclaert gehadt commissie van den Coninck te hebben van opperste Capiteyn, ende corts daernaer van Gouverneur Generael van den lande, teghens de privilegien ende oude hercomen desselfs. Ende openbarende ghenoegh zijn voornemen, heeft terstont de principale steden ende sloten met volcke beset, casteelen ende sterckten in de principaelste ende machtichste steden, om die te houden in subjectie, opgherecht, de principaelste heeren, onder ’t decksel van heuren raet van doen te hebben ende te willen employeren in den dienst van den lande, uut last van den Coninck vriendelick ontboden: die hem gehoor ghegheven hebben, doen vanghen, tegens de previlegien uut Brabant, daer se ghevanghen waren, ghevoert, voor hem selven (niet wesende heuren competenten rechter) doen betichten, ten lesten, sonder hen volkomelick te horen, ter doot veroordeelt ende openbaerlick en schandelick doen dooden: d’andere, beter kennisse van de gheveynstheyt der Spaengaerden hebbende, hun uuten lande houdende, verclaert verbeurt te hebben lijf ende goet, voor sulcks hun goet aenveerdt ende gheconfisqueert, omdat de voorsz. arme inghesetene hun niet en souden, t’ware met hare stercten oft Princen die heure vryheyt souden moghen voorstaen, connen oft mogen teghens ’t Paus geweld behelpen, behalvens noch ontallicke andere edelmans ende treffelicke borghers, die hy soo om den hals ghebrocht als verjaeght heeft, om hunne goeden te confisqueren. De reste van de goede inghesetene, boven den overlast die zy in heur wijfs, kinderen ende goeden leden, deur gemeyne Spaensche soldaten t’heuren huyse in gharnisoen ligghende, travaillerende met sovele diversche schattinghe, so mits heur bedwinghende tot gheldinghe tot de bouwinghe van de nieuwe casteelen ende forticicatie van de steden tot heure eyghen verdruckinghe, als met opbrenghen van honderste, twintighste ende thiende penninghen, tot betalinghe van den crijghslieden, so by hen medegebracht, als die hy hier te lande oplichte, om t’employeren tegens heur mede landtsaten en degene die het lants vryheyt met perijckel van heuren lijve aventuerden voor te staene, opdat, de voorsz. ondersaten verarmt wesende, egeen middel ter werelt en soude overblijven om zijn voornemen te beletten ende d’instrucktie, hem in Spaegnien gegeven, van het lant te trackteren als van nieuws geconquesteert, te beter te volbrenghen. Tot welcken eynde hy oock begonst heeft in de principale plaetsen d’ordre van justitie nae de maniere van Spaegnien (dierecktelick teghens de previlegien van den lande) te veranderen, nieuwe Raden te stellen ende ten lesten wesende buyten alle vreese, soo hem dochte, eenen thienden penninck fortselick willen oprechten op de coopmanschappen ende handtwercken, tot gantsche verderfenisse van den lande, gheheelick op de voorsz. coopmanschap ende handtwerck staende, nietthegenstaende menichvuldighe remonstrantien, by elck landt in ’t particulier, ende oock by allegader in ’t generael hem ter contrarien ghedaen: hetwelck hy oock met ghewelt soude volbracht hebben, ten ware gheweest dat deur toedoen van mijnen heere den Prince van Orangien ende diversche edelmans ende andere goede ingheborene, by den voorsz. Hertogh van Alve uuten lande gebannen, Zijne Vorst[elijke] G[enade] volgende ende meest in haren dienst wesende, ende andere inghesetene, wel gheaffectioneerde tot de vryheyt van het voorsz. vaderlant, Hollant ende Zeelandt corts daernaer niet meest en hadde hem afghevallen ende hun begeven onder de bescherminghe van den voorsz. heere Prince, tegens dewelcke twee landen den voorsz. Hertoge van Alve duerende zijn gouvernement, ende daernaer den groten Commandeur (die naer den voorsz. Hertogh van Alve, niet om te verbeteren, maer om denselven voet van tyrannie by bedeckter middelen te vervolghen, den voorsz. Coninck van Spaegnien hier te lande gheschickt hadde) hebben d’andere landen, die zy met heure garnisoenen ende opgerechte casteelen hielden in de Spaensche subjectie, bedwongen om heure persoonen ende alle heure macht te ghebruycken om die te helpen t’onderbrenghen, dies niet meer deselve landen, die zy tot heure assistentie als vooren emploeyeerde, verschoonende, dan oft se heur selfs vyanden waren gheweest: latende de Spaengnaerden, onder ’t decksel van ghemutineert te zijne, ten aensien van den grooten Commandeur in de stadt van Antwerpen gheweldichlick comen, daer ses weken lanck, tot laste van de burgheren, nae hunne discretie teeren ende daerenboven tot betalinghe van heure gheheyschte soldije, dieselve borgheren bedwinghende binnen middelen tijden (omme van het gheweldt van deselve Spaegnaerden ontslaghen te wesen) vier hondert duysent guldenen op te brengen, hebbende daernaer de voorsz. Spaensche soldaten, meerder stouticheydt ghebruyckende, hen vervoordert de wapenen openbaerlick teghens het landt aen te nemen, meynende eerst de stadt van Bruessele inne te nemen ende in stede van d’ordinarise residentie van den Prince van den lande, daer wesende, aldaer haren roofnest te houden, t’welk haer niet gheluckende, hebben de stadt van Aelst overweldigtt, daernaer de stadt van Maestricht ende de voorsz. stadt van Antwerpen gheweldichlick overvallen, ghesaccageert, gepilleert, ghemoort, gebrant en soo getrackteert, dat de tyrannichste ende crueelste vyanden van den lande niet meer oft arger en souden connen doen, tot onuutsprekelicke schade niet alleenlick van de arme ingesetene, maer oock van meest allen de natien van der werelt, die aldaer hadden haer coopmanschap ende ghelt. Ende niettegenstaende dat de voorsz. Spaegnaerden by den Rade van State (by denwelcken doen ter tijt mits de doot van den voorsz. grooten Commandeur te voren geschiet, het gouvernement van den lande was uut laste ende commissie van den voorsz. Coninc van Spaegnien aenveert) ten byzijne van Hieronomo de Rhoda, om heur overlast, fortse ende gewelt, ‘twelck zy deden, verclaert ende ghecondicht waren voor vyanden van den lande, heeft denselven Rhoda uut zijne authoriteydt (oft, soo ’t te presumeren is, uut krachte van seker secrete instrucktie die hy van Spaegnien hebben mochte) aenghenomen hooft te wesen van de voorsz. Spaegnaerden ende heure adherenten: ende (sonder aensien van den voorsz. Raet van Staten) te gebruycken den naem ende authoriteyt van den Coninck, te conterfeyten zijnen zegel, hem openbaerlick te dragen als gouverneur ende lieutenant van den Coninck, waerdeur de Staten zijn geoorsaeckt geweest ten selven tijde met mijnen voorsz. heere den Prince ende de Staten van Hollant ende Zeelant t’accorderen:
welck accoort by den voorsz. Raede van State, als wettige gouverneurs van den lande, is gheapprobeert ende goetgevonden geweest, om gelijkerhant ende eendrachtelick de Spangnaerden, des ghemeynen landts vyanden, te moghen aenvechten ende uut den lande verdrijven, niet latende nochtans, als goede ondersaten, binnen middelen tijden by diversche ootmoedighe remonstrantien neffens den voorsz. Coninck van Spaegnien, met alder vlijt ende alle bequame middelen moghelick wesende, te vervolghen ende bidden, dat den Coninck ooge ende regardt nemende op de troublen ende inconvenienten, dier alrede in dese landen gheschiedt waren ende noch apparentelick stonden te gheschieden, soude willen de Spaegnaerden doen vertrecken uuten lande ende straffen degene die oorsake geweest hadden van het saccagheren ende bederven van zijne principale steden ende andere onuutsprekelicke overlasten die zijn arme ondersaten geleden hadden, tot een vertroostinge van degene dien t’overkomen was ende tot een exempel van andere: maer den Coninck, al was ‘t, dat hy met woorden hem gheliet of teghens zijnen danke en wille t’selfde gheschiet was ende dat hy van meyninghe was te straffen de hoofden daeraf ende voortane op de ruste van den lande met alle goedertierenheydt (als een Prince toebehoordt) te willen ordre stellen, heeft nochtans niet alleenlick egheen justitie oft straffe over deselve doen doen, maer ter contrarien ghenoegh met der daet blijckende, dat met zijnen consente ende voorgaenden Raede van Spaegnien al gheschiedt was, is by opghehouden brieven corts daernaer bevonden, dat aen Rhoda ende andre capiteynen (oorsake van ’t voorsz. quaet) by den Coninck selve gheschreven wort, dat hy niet alleenlick heur feyt goet vont, maer heur daeraf prees ende beloefde te recompenseeren, besondere den voorsz. Rhoda, als hem gedaen hebbende eenen sonderlinghen dienst, ghelijck hy hem oock tot zijnder wedercoomste in Spagnien ende alle andere (zijne dienaers van de voorsz. tyrannie in des landen gheweest hebbende) metter daet heeft bewesen. Heeft oock ten selven tijde (meynende des te meer d’oogen van de ondersaten te verblinden) den Coninck in dese landen gesonden voor gouverneur zijnen bastaerdtbroeder Don Johan van Oistenrijck, als wesende van zijnen bloede, diewelcke onder ’t decksel van goet te vinden ende t’approberen d’accord tot Gent gemackt, het toeseggen van de Staten voor te staene, de Spaengaerden te doen vertrecken ende d’auteurs van de ghewelden ende desordren in dese voorsz. landen gheschiedt te doen straffen ende ordre op de ghemeyne ruste van den lande ende heur oude vryheyd te stellen, sochte de voorsz. Staten te scheyden ende d’een landt voor, d’ander naer t’onder te brenghen, soo corts daernaer door de ghehenghenisse Gods (vyand van alle tyrannie) ondeckt is door opghehouden en gheintercipieerde brieven, daerby bleeck dat hy van den Coninck last hadde om hem te reguleren na de instructie ende het bescheet dat hem Roda soude gheven, tot meerder gheveynsthedt verbiedende, dat se malcanderen niet en souden sien oft spreken ende dat hy hem soude neffens de principaele heeren minlick draghen ende deselve winnen, totter tijt toe dat hy deur heure middel ende assistentie soude mogen Hollant ende Zeelandt in zijn gewelt crijgen, om dan voorts metten anderen te doen na zijnen wille. Gelijc oock Don Johan, niettegenstaende hy de pacificatie van Gent ende seker accoord, tussen hem ende de Staten van alle de landen doen gemaeckt, hadde solempnelick in presentie van alle de voorsz. Staten belooft ende gesworen t’onderhouden, contrarie van dien alle middelen sochte om de Duytsche soldaten, die doen ter tijdt alle de principaelste stercten ende steden hadden in bewaernissen, deur middel van hunne colonellen, die hy hadde tot zijnen wille ende devotie, met groote beloften te winnen ende so deselve stercten ende steden te krijghen in zijn gheweldt, ghelijck hy den meestendeel alreede ghewonnen hadde ende de plaetsen hiel voor hem toeghedaen, om deur dien middel deghene die hen t’soecken souden willen maken, om den voorsz. heer Prince ende die van Hollandt ende Zeelandt oorloge te helpen aendoen, feytelick daertoe te bedwinghen ende also een straffer ende crueelder inlandtsche oorloge te verwecken, dan oyt te vooren hadde geweest, twelk (gelijck ’t ghene dat geveynsdelick ende teghens de meyninge uutwendichlick gehandelt wort, niet langhe en can bedeckt blijven) uutbrekende eer hy volcomelick zijne intentie geeffectueert hadde, heeft t’selve nae zijn voornemen niet connen volbrengen, maer nochtans een nieuwe oorloghe in stede van vrede (daer hy hem t’zijner koemste af vanteerde) verweckt, noch jeghenwoordelick duerende.

Alle t’welck ons meer dan ghenoegh wettighe oorsake ghegeven heeft om den Coninck van Spaegnien te verlaten ende een ander machtigh ende goedertieren Prince, om de voorsz. landen te helpen beschermen en voor te staen, te versoecken, te meer dat in alsulcken desordre ende overlast de landen bat dan twintigh jaren van heuren Coning zijn verlaten geweest ende ghetrackteert niet als ondersaten, maer als vyanden, heur soeckende heur eyghen heer met cracht van wapenen t’onder te brengen, hebbende oock naer de aflijvicheydt van Don Johan deur den Baron van Selle, onder ’t decksel van eenighe bequame middelen van accoorde voor te houdene, ghenoegh verclaert de Pacificatie van Gendt, die Don Johan uut zijnen naem besworen hadde, niet te willen advoyeren en alsoo daghelicks zwaerder conditien voorgheslaghen. Dien niettegenstaende hebben niet willen laten by schriftelijcke ende ootmoedighe remonstrantien, met intercessie van de principaelste Princen van Kerstenrijck sonder ophouden te versoecken met den voorsz. Coninck te reconcilieren ende accorderen, hebbende oock lestmael langhe tijdt onse Ghesanten ghehadt tot Colen, hopende aldaer, deur tusschenspreken van de Keyserlicke Majesteydt en de Keurvorsten die daer mede ghemoeyt waren, te verkrijghen eenen versekerden peys, met eenighe gracelicke vryheyt, besondere van der religie (de conscientie ende Godt principalic raeckende), maer hebben by experientie bevonden, dat wy met deselve remonstrantien ende handelinghen niet en consten yet van den Coninc verwerven, maer dat deselve handelingen ende communicatien alleenlick voorgheslaghen werden ende dienden om de landen onderlinghe twistich te maecken ende te doen scheyden d’een van den anderen, om des te gevoechelicker d’een voor ende d’ander naer t’onder brenghen ende heur eerste voornemen nu met alder rigeur teghens haer te werke te stellen: t’welck naederhant wel openbaerlick gebleken is by seker placcaet van proscriptien, by den Coninck laten uutgaen, by denwelcken wy ende alle de officiren ende ingesetene van de voorsz. geunieerde landen ende heure partye volgende (om ons tot meerder desperatie te brenghen, alomme odieus te makene, de trafficque ende handelinge te beletten) verclaert worden voor rebellen, en als sulcx verbeurt te hebben lijf ende goet, settende daerenboven op het lijf van den voorsz. heere Prince groote sommen van penninghen, soodat wy gantselick van alle middele van reconciliatie wanhopende ende oock van alle andere remedie ende secours verlaten wesende, hebben, volghende de wet der natueren, tot beschermenisse ende bewaernisse van onsen ende den andere landtsaten rechten, privilegien, oude hercomen ende vryheden van ons vaderlant, van het leven ende eere van onse huysvrouwen, kinderen ende nacomelingen, opdat se niet en souden vallen in de slavernye van de Spaegnaerden, verlatende met rechte den Coninc van Spaegnien, andere middelen bedwongen geweest voor te wenden, die wy tot onse meeste versekeringe ende bewaernisse van onse rechten, privilegien ende vryheden voorsz. hebben te rade gevonden.

Doen te wetene, dat wy t’gene voorsz. overgemerckt ende door den uutersten noot, als voore gedrongen zijnde, by gemeynen accoorde, deliberatie ende overdrage, den Coninc van Spaegnien verclaert hebben ende verclaren mits desen, ipso jure, vervallen van zijne heerschapye, gerechticheyt ende erffenisse van de voorsz. landen ende voortaene van egeene meyninghe te zijne denselven te kennen in eenige saken, den Prince, zijne hoocheyt, jurisdictie ende domeynen van dese voorsz. landen raeckende, zijnen naem als overheer meer te gebruycken oft by yemanden toelaten gebruyckt te worden, verclarende oock dien volghende alle officiers, justiciers, smale heeren, vassalen ende alle andere ingesetene van den voorsz. lande, van wat conditie oft qualiteyt die zijn, voortane ontslagen van den eede die zy den Coninck van Spaegnien, als heere van dese voorsz. landen gheweest hebbende, moghen eenichsins ghedaen hebben oft in hem ghehouden wesen.

Ende gemerckt uut oorsaken voorsz. den meestendeel van de geunieerde landen, by gemeynen accoorde ende consente van heure leden, hebben hun begheven ghehadt onder de heerschappye ende gouvernemente van den Doorluchtighen Prince den Hertogh van Anjou op seker conditien ende poincten, met Zijne Hoogheyt aenghegaen ende ghesloten, dat oock de Doorluchticheyt van den Eertzhertogh Matthias het gouvernement generael van den lande in onse handen heeft geresigneert ende by ons is geaccepteert gheweest, ordonneren ende bevelen allen justiciers, officiers ende andere die t’selfde eenichsins aengaen ende raken mag, dat zy voortaene den naem, titele, groote ende cleyne zeghelen, contre-zeghelen ende cachetten van den Coninck van Spaegnien verlaten ende niet meer en gebruycken en dat in plaetse van dien, soo langhe de Hoocheydt van den voorsz. Hertogh van Anjou, om noodelicke affairen, het welvaren van dese voorsz. landen rakende, noch van hier absent is (voor so vele den landen met de Hoogheyt van den voorsz. Hertogh van Anjou gecontrackteert hebbende aengaet) ende andersins d’andere by maniere van voorraet ende provisie sullen aennemen ende ghebruycken den tytele ende naem van ’t hooft ende landtraet, en middelertijdt dat t’selve hooft ende Raeden volcomelik ende dadelick ghenoemt, beschreven ende in oeffeninghe van hennen staet ghetreden sullen zijn, onsen voorsz. name.

Welverstaende dat men in Hollandt ende Zeelant sal ghebruycken den naem van hoogh geboren Vorst den Prince van Oraengien ende de Staeten van deselven landen, totter tijt toe den voorsz. landtraedt datelick sal inghestelt wesen, en sullen hun alsdan reguleren achtervolghende de consenten, by hun-lieden, op de instrucktie van den lantraet ende contrackt, met Zijne Hoogheyt aengegaen, ende in plaetse van des voorsz. Conincks zeghelen, men voortaene gebruycken sal onsen grooten zeghel, contre-zeghel ende cachetten in saecken, raeckende de ghemeyne regeringhe, daertoe den landtraedt volghende heure instructie sal gheauthoriseert wesen: maer in saecken, raeckende politie, administratie van juistitie ende andere particuliere, in elck lant besondere, sal gebruyckt worden by de Provinciale ende andere Raden den naem ende titele ende zeghel van den lande respectivelick, daer t’selfde valt te doene, sonder ander, al op de pene van nulliteyt van de brieven, bescheeden oft depeschen, die contrarie van t’gene voorsz. is, ghedaen oft gheseghelt zullen wesen. Ende tot beter ende sekerder volcominghe ende effectuatie van t’gene voorsz. is, hebben gheordonneert ende bevolen, ordonneren ende bevelen mits desen, dat alle des Conincks van Spaegnien zeghelen, in dese voorsz. geunieerde landen wesende, terstont nae de publicatie van desen, ghebrocht sullen moeten worden in handen van de Staten van elcke van de voorsz. landen respecktivelick oft denghenen, die daertoe by deselve Staten specialick sullen wesen ghecommitteert ende geauthoriseert, op pene van arbitrale correcktie. Ordoneren ende bevelen daerenboven, dat voortaene in egeenderhande munte van de voorsz. gheunieerde landen sal gheslaghen worden den naem, titele ofte wapenen van den voorsz. Coninck van Spaegnien, maer alsulcken slagh ende forme als gheordonneert sal worden tot eenen nieuwen gouden ende silveren penninck met zijne ghedeelten. Ordoneren ende bevelen insghelijcks den president ende andere heeren van den Secreeten Raede, mitsgaders alle andere cantselers, presidenten ende heeren van den Raeden provinciael ende alle die presidenten oft eerste rekenmeesters ende andere van allen de rekenkameren, in de voorsz. landen respecktive wesende, ende alle andere officiers ende justiciers, dat zy (als heur voortaene ontslagen houdende van den eedt, die zy den Coninc van Spaegnien hebben respectivelic naer luyt heurer commissien gedaen) schuldich ende gehouden sullen wesen in handen van den Staten ’s lants, daeronder zy respective resorteren, oft heur speciale gecommitteerde te doen eenen nieuwen eedt, daermede zy ons sweeren ghetrouwicheydt teghens den Coninck van Spaegnien ende allen zijne aenhanghers, al naervolghende het formulair, daerop by de Generale Staten gheraempt.
Ende sal men de voorsz. raeden, justiciers ende officiers, geseten onder de landen (met de Hoocheydt van den Hertogh van Anjou ghecontrackteerdt hebbende, van onsent wegen) gheven ackte van continuatie in hunne offitien, ende dat by maniere van provisie, totter aencompste toe van zijne voorsz. Hoogheyt, in plaetse van nieuwe commissien, inhoudende cassatie van heure voorgaende, ende voorsz. raeden, justiciers ende officiers, gheseten in den landen, met zijne voorseyde Hoogheyt niet ghecontrackteert hebbende, nieuwe commissien onder onsen naem ende zeghel, ten ware nochtans dat d’impetranten van heure voorsz. eerste commissien wedersproken ende achterhaelt werden van contraventie der previlegien des landts, onbehoorlickheyt oft ander diergelijcke saecken.

Ontbieden voorts den president ende luyden van den Secreten Raede, cancelier van den Hertoghdomme van Brabandt, mitsgaders den cantseler van den Furstendomme Gelre ende Graeffschap Zutphen, (president ende luyden van den Raede in Vlaenderen), president ende luyden van den Raede in Hollant, rentmeesteren oft de hooghe officieren van Beoist- ende Bewesterschelt van Zeelant, president ende Raede in Vrieslant, den schoutet van Mechelen, president ende luyden van den Raede van Utrecht ende allen anderen iusticieren ende officieren wien dat aengaen mach, heuren stedehouderen ende eenen yeghelicken van henlieden besondere, soo hem toebehooren sal, dat zy dese onse ordonnantie condighen ende uutroepen over alle den bedrijve van heure jurisdictie ende daer men is gewoonlick publicatie ende uutroepinge te doene, sodat niemant des cause van ignorantie pretenderen en mach, ende deselve ordonnantie doen onderhouden ende achtervolghen onverbrekelick ende sonder infracktie, daertoe rigoreuselick bedwinghende die overtreders in der manieren voorsz. sonder verdrach oft dissimulatie: want wy tot welvaren van den lande also hebben bevonden te behooren. Ende van des te doene ende wes daeraen cleeft, gheven wy u ende elcken van u die ’t aengaen mach, volcomen macht, authoriteydt ende sonderlingh bevel.

Des t’oorconde hebben wy onsen zegel hieraen doen hanghen.

Ghegheven in onse vergaderinghe in ’s Gravenhaghe, den sessentwintichsten Julij MDLXXXI.

Op de plijcke stont gheschreven: Ter ordonnantie van de voornoemde Staten.

Ende ghetekent, J. van Asseliers.

Digitising dhamma

At Wat Phra That Si Chom Thong in Chiang Mai, experts have been reading and digitising the old temple’s palm-leaf manuscripts for weeks. Centuries-old manuscripts at other ancient northern temples — Wat Phra Singh, Wat Chedi Luang and Wat Duang Dee in Chiang Mai, Wat Sung Men in Phrae and Wat Lai Hin in Lampang — have been registered and well conserved.

Bron: Digitising dhamma

Religion may become extinct in nine nations, study says; By Jason Palmer Science and technology reporter, BBC News, Dallas

Religion may become extinct in nine nations, study says

 

Half-empty church
Image captionIn the UK, Wales has the highest proportion of religiously “non-affiliated”

A study using census data from nine countries shows that religion there is set for extinction, say researchers.

The study found a steady rise in those claiming no religious affiliation.

The team’s mathematical model attempts to account for the interplay between the number of religious respondents and the social motives behind being one.

The result, reported at the American Physical Society meeting in Dallas, US, indicates that religion will all but die out altogether in those countries.

The team took census data stretching back as far as a century from countries in which the census queried religious affiliation: Australia, Austria, Canada, the Czech Republic, Finland, Ireland, the Netherlands, New Zealand and Switzerland.

Their means of analysing the data invokes what is known as nonlinear dynamics – a mathematical approach that has been used to explain a wide range of physical phenomena in which a number of factors play a part.

One of the team, Daniel Abrams of Northwestern University, put forth a similar model in 2003 to put a numerical basis behind the decline of lesser-spoken world languages.

At its heart is the competition between speakers of different languages, and the “utility” of speaking one instead of another.

“The idea is pretty simple,” said Richard Wiener of the Research Corporation for Science Advancement, and the University of Arizona.

“It posits that social groups that have more members are going to be more attractive to join, and it posits that social groups have a social status or utility.

“For example in languages, there can be greater utility or status in speaking Spanish instead of [the dying language] Quechuan in Peru, and similarly there’s some kind of status or utility in being a member of a religion or not.”

A man fills in a census form
Image captionSome of the census data the team used date from the 19th century

Dr Wiener continued: “In a large number of modern secular democracies, there’s been a trend that folk are identifying themselves as non-affiliated with religion; in the Netherlands the number was 40%, and the highest we saw was in the Czech Republic, where the number was 60%.”

The team then applied their nonlinear dynamics model, adjusting parameters for the relative social and utilitarian merits of membership of the “non-religious” category.

They found, in a study published online, that those parameters were similar across all the countries studied, suggesting that similar behaviour drives the mathematics in all of them.

And in all the countries, the indications were that religion was headed toward extinction.

However, Dr Wiener told the conference that the team was working to update the model with a “network structure” more representative of the one at work in the world.

“Obviously we don’t really believe this is the network structure of a modern society, where each person is influenced equally by all the other people in society,” he said.

However, he told BBC News that he thought it was “a suggestive result”.

“It’s interesting that a fairly simple model captures the data, and if those simple ideas are correct, it suggests where this might be going.

“Obviously much more complicated things are going on with any one individual, but maybe a lot of that averages out.”

Digitale bronnen Databanken, catalogi en websites geselecteerd door de KB.

Digitale bronnen

Databanken, catalogi en websites geselecteerd door de KB.

Resultaat (273)

ARTindex

 

Databanken en websites over Nederlandse kunstverzamelingen, kunstorganisaties en tentoonstellingen.

Belgica

 

Collecties Belgische Koninklijke Bibliotheek: o.a. gedigitaliseerde boeken, kranten, tijdschriften, handschriften, kaarten etc.

Biblia Sacra disp

 

Bibliografie van bijbels gedrukt in Nederland en België vanaf 1477. Met informatie over drukkers, vertalers etc. en afbeeldingen

Bibliopolis

 

Nationale geschiedenis gedrukte boek in Nederland; beeldbank, termen, biografieën, veilingen, boekhistorische zoekwijzer, bibliografie, fulltext.

Bibliotheksglossar.de

 

Vakwoordenboek; bibliotheekwetenschap, informatiewetenschap, dataverwerking; 90.000+ technische termen en afkortingen

Boeken 1700-1870

 

Alle gedigitaliseerde boeken die voortkomen uit het samenwerkingsproject van de Koninklijke Bibliotheek en Google.

Boeken in het nieuws

 

Wekelijkse selectie van boeken over Nederlandse taal, cultuur en maatschappij, besproken in de media. De boeken staan samen met kopieën van de recensies in de Leeszaal van Nederland op de tweede etage.

Catalogus KB

 

Beschrijvingen van niet-digitale collecties van de KB: boeken, kranten, tijdschriften, kaarten en bladmuziek; aanvragen publicaties voor leden.

Conservering: documentatie

 

Bibliografie; conservering; restauratie; behoud; materiaalkennis; methoden; technieken; schadevormen; archieven, bibliotheken; digitale duurzaamheid

Pagina’s

Spaanse soldaat bracht ‘fout gen’ naar Eindhoven

Arnold Mandemaker
27-11-15 – 06:01
Spanjaard bedreigt de Nederlandse maagd in de Tachtigjarige Oorlog, prent uit Johannes Gysius: Oorspronck ende voortgang der Neder-landtscher beroerten ende ellendicheden, 1616 © Wikimedia.

Een Spaanse soldaat lag tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) nabij Eindhoven gelegerd. Daar verwekte deze Don Juan één of meer kinderen bij een lokale deerne. En toen hij in Duitsland moest vechten, schoot hij ook niet alleen met zijn musket.

Onbekend met moderne begrippen als DNA of genetische erfelijkheid zadelde hij zijn nageslacht op met een levensgroot probleem, zo blijkt nu, 420 jaar later. Het gaat om een zeer zeldzame genetische afwijking die ernstige hartproblemen kan veroorzaken.  Wetenschappers van het Universitair Medisch Centrum Maastricht hebben, na een speurtocht van drie jaar, een directe relatie kunnen leggen tussen deze Spaanse hartebreker en vijftien families uit Eindhoven. Die zijn inmiddels ook vertakt naar Maastricht, Amsterdam en Groningen. 36 Familieleden zijn door onderzoekers opgespoord als drager van deze gen-afwijking. De bevindingen zijn nu gepubliceerd in het medische tijdschrift European Heart Journal.Het defect leidt bij driekwart van de betrokkenen tot een verdikking van de hartspier. Als er dan ook sprake is van hoge bloeddruk hebben de dragers vanaf middelbare leeftijd een risico van maar liefst negentig procent op hartproblemen. Dat kan beperkt blijven tot klachten als benauwdheid en kortademigheid. Maar ook overlijden door een plotselinge hartstilstand is een reëel risico.
Stamvader
Het afwijkend gen is, behalve in de veertien Eindhovense families, verder alleen aangetroffen bij een Spaanse en een Duitse familie. Analyse van het DNA van dragers van de gen-afwijking en een diepgaande stamboomanalyse in binnen- en buitenland leidden tot de ontdekking van de ‘stamvader’. Deze man, afkomstig uit de Spaanse regio Valladolid, werd als soldaat in het Spaanse leger naar de Zuidelijke Nederlanden gestuurd. Daar heeft hij dus voor nageslacht gezorgd. De mutatie via de mannelijke lijn (op gen MYL2 c.64G >A) is zo specifiek dat die kon worden toegeschreven aan één persoon.Dat de gen-afwijking ook in een Duitse familie werd aangetroffen is volgens de onderzoekers historisch gezien heel goed verklaarbaar. Het Spaanse leger heeft immers ook tijdens de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) op verschillende plaatsen in Duitsland gevochten. Tijdens een van die veldtochten moet de ‘Eindhovense’ Spanjaard dus ook voor Duits nageslacht hebben gezorgd.De Maastrichtse onderzoekers vinden het niet nodig om alle familieleden waarin het gemuteerde gen voorkomt op te roepen voor onderzoek. Immers, niet alle mensen willen weten of ze potentieel hartpatiënt zijn. Wel zijn alle mogelijke dragers gewaarschuwd. Genetisch onderzoek is de wetenschappers zeker nodig op het moment dat een iemand last krijgt van hoge bloeddruk. Want pas dan treden de verhoogde risico’s op. Directe familieleden zouden dan ook uitgenodigd moeten worden voor genetisch onderzoek.

Verhoogde bloeddruk en verdikking van de hartspier kunnen meestal goed met medicijnen worden behandeld.

Reactieformulier:

Uitgaven van een nieuwe Roman “Het Balkon”

“Het Balkon” Roman van Henk Weltevreden.

Wij wensen u veel leesplezier.

 

De schrijver zegt op het Balkon:

Ik wilde niet over mensen praten, of gebeurtenissen bespreken. Ik wilde ideeën, mooie ideeën ontmoeten, bekijken, ernaar luisteren, ze ruiken en aanraken, ver voorbij Hoek van Holland. Ik wist het zeker, ik moest de wereld in.

Terwijl zijn vader liever op zeeniveau blijft, heeft de jonge protagonist in dit vijfluik al snel door dat je de hoogte in moet om de wereld echt goed te kunnen zien. Hij wil balkonbouwer worden, want als je op een balkon staat, heb je uitzicht, visie en ideeën. Hoewel hij inderdaad de wereld te zien krijgt, lijkt het toch alsof dat ene balkon in Maassluis belangrijker is dan alle andere…

Het Balkon is een wervelwind over groots dromen, teleurstelling, liefde en ideeën.

Henk Weltevreden studeerde af in de wijsbegeerte. Hij bezocht 181 landen en maakt programma’s voor de VPRO, RVU en NTR.  Eerder verschenen van hem de titels: Levensvlagen, De bril van Gandhi, De stier van Algeciras, Het Grote Water en Congo Blues. In 2016 verschijnt bij Aspekt zijn epos over Noord-Korea, De Stralende Ster van Paekdu.

HetBalkon-Novelle

Beautiful Historic Libraries: The Tripitaka Koreana

Beautiful Historic Libraries: The Tripitaka Koreana 2

trico1

Many of the bucket lists of beautiful libraries seem to focus on Western heritage libraries. But books can take many forms, especially early books, which dramatically influences the way they are preserved, displayed and studied. If we define a book as anything that can be written on, then books can take the form of clay tablets, scrolls, leaves, stones, silk or papyrus. Each of these must be kept safely; yet be accessible for scholars to study.

trico2

The Tripitaka Koreana in storage at Haeinsa. Image Courtesy of Lauren Heckler

The Tripitaka Koreana, a priceless collection of Buddhist scripture, is currently housed at Haeinsa Temple in South Gyeongsang Province. These timber printing blocks, a complete set of the Buddhist scriptures, make up one of the oldest intact libraries of the world.

trico3

Image Courtesy of san-shin.net
Surrounded by the towering Mt. Gaya, the temple has served as the home of the Tripitaka Koreana since 1251. Its Janggyeong Panjeon was specifically built in the 15th century to store the woodblocks, given the beneficial effect of its natural surroundings in helping preserve them. It faces southwest to avoid the damp southeasterly winds from the valley below, while the cold north wind is blocked by the mountain peaks. Meanwhile, differently sized windows on the northern and southern sides provide adequate ventilation.

trico4

Tripitaka is a Sanskrit word meaning Three Baskets. It is the traditional term used by Buddhists to describe their canons of scriptures. The expression “Three Baskets” originally referred to three receptacles containing the palm-leaf manuscripts on which the Buddhist scriptures were first preserved. Hence, the Tripiṭaka traditionally contains three “baskets” of teachings: a Sūtra Piṭaka, a Vinaya Piṭaka and an Abhidharma Piṭaka.

Not only is the work invaluable, it is also aesthetically treasured and shows a high quality of workmanship. Each wood block measures 70 centimeters in width and 24 centimeters in length. The thickness of the blocks range from 2.6 to 4 centimeters and each weighs about three to four kilograms.

The collection was carved onto 81,258 wooden printing blocks in the 13th century, as a means of seeking divine intervention to ward off an invasion by the Mongols. It is the world’s most comprehensive and oldest intact version of Buddhist canon in Hanja script, with no known errors or errata in the 52,382,960 characters which are organized in over 1496 titles and 6568 volumes. It also ranks as the world’s most comprehensive and oldest preserved version of Buddhist canon written in Chinese characters. It was included in the UNESCO World Heritage List in 1995.

The quality of the wood blocks is attributed to the National Preceptor Sugi who carefully checked the Korean version for errors. Because of the accuracy of the Tripitaka Koreana, the Japanese, Chinese, and Taiwanese versions of the Tripitaka are based on this Korean version.

Each block is made of birch wood from the southern islands of Korea and was treated to prevent the decay of the wood. They were soaked in sea water for three years, then cut, then boiled in salt water. Then, the blocks were placed in the shade and exposed to the wind for three years at which point they were finally be ready to be carved. After each block was carved, it was covered in a poisonous lacquer to keep insects away and was framed with metal to prevent warping.

Every block was inscribed with 23 lines of text with 14 characters per line, Therefore, each block, counting both sides, contained a total of 644 characters.

trico5

Image Courtesy of East Asian Languages and Civilizations

Since it is the most complete and accurate extant collection of Buddhist treatises, laws, and scriptures the historical value of the Tripitaka Koreana is incalculable. The compilers of the Korean version incorporated older Northern Song Chinese, Khitan, Goryeo versions and added content written by respected Korean monks. Scholars can get an idea of the older Chinese and Khitan versions of the Tripitaka from the Korean version today.

Grafkelder Binnenhof open voor lijk Van Oldenbarnevelt

gboStandbeeld van Van Oldenbarnevelt in Den Haag. © ANP.

Ronald van Raak van de SP wil op zoek naar de resten van Johan van Oldenbarnevelt, de raadspensionaris die in 1619 op het Binnenhof werd geëxecuteerd als gevolg van een jarenlange machtsstrijd met prins Maurits van Oranje. Van Raak wil ook dat een standbeeld van de grote staatsman midden op het Binnenhof komt te staan.

Hij heeft aan de basis gestaan van de Republiek en de Gouden Eeuw
Ronald van Raak, SP

rvr
Ronald van Raak. © anp.

Hij bevestigt een bericht van The Post Online. Van Oldenbarnevelts stoffelijke overschot werd direct na zijn dood bijgezet in de nabijgelegen zogenoemde Hofkapel, die eind negentiende eeuw werd afgebroken en verbouwd. Niemand weet waar de raadspensionaris is gebleven, maar hij kan daar dus nog liggen.

Op de schop
De Eerste Kamer zit bijkans op de catacomben. Nu het Binnenhof om onderhoudsredenen toch op de schop moet, is het moment aangebroken om uit te zoeken waar Van Oldenbarnevelt is, aldus Van Raak. Volgens hem had de man een praalgraf verdiend. ,,Hij heeft aan de basis gestaan van de Republiek en de Gouden Eeuw.”

Er is ook wel een standbeeld uit 1954 wat verderop in de Haagse binnenstad, maar dat mocht volgens de SP’er nooit op het Binnenhof om de koning(in) er niet mee te confronteren als die per rijtuig naar de Ridderzaal koerst. Het moet in de ogen van de politicus nu pontificaal op het Binnenhof worden gezet. Hij vindt het juist een prima idee als de koning er straks langsrijdt.

Een tragedie
De dood van Van Oldenbarnevelt, beschuldigd van verraad, geldt voor velen als een tragedie die niet had mogen plaatshebben. Hij klom zelf manmoedig op het schavot: ,,Mannen, gelooft niet dat ik een landverrader ben, ik heb oprecht en vroom gehandeld, als een goede patriot, en zo zal ik sterven”.

Ferry Mingelen, parlementair verslaggever, schreef enkele jaren terug het boekje Graven rond het Binnenhof. Hij herinnerde er al aan dat er eeuwenoude grafkelders onder het Eerste Kamergebouw en het Binnenhof liggen. Bij de ontmanteling van de Hofkapel in 1879 noteerde volgens dat boekje een historicus wat hij in de negen grafkelders van de kapel had aangetroffen. Daaronder waren links en rechts rondslingerende overblijfselen van mensen.

Vondst 350-jarige mummie in Rennes (Le Chateau)

Door: redactie
4-6-15 – 18:30

Een bijzondere ontdekking voor Franse archeologen. Zij vonden het lichaam van een edelvrouw die 350 jaar geleden is overleden. Zowel het stoffelijk overschot als haar kleding en schoenen zijn in perfecte staat.

Louise de Quengo 1656
Na de vondst werd het lichaam direct naar een koele plek gebracht en uitgebreid onderzocht. © afp.

Zoiets als dit maak je maar één keer in je carrière mee
Rozenn Colleter, archeoloog
Het zou gaan om Louise de Quengo, een weduwe uit een aristocratische familie uit Bretagne. Ze overleed in 1656 en was toen ongeveer zestig jaar.

Haar lichaam werd aangetroffen in een kloosterkapel in Rennes. Het lag in een hermetisch afgesloten kist. Naast de weduwe werden vier zeventiende-eeuwse lijkkisten en achthonderd graven vol skeletten aangetroffen. De identiteit van de edelvrouw werd snel duidelijk dankzij inscripties op de kist.

Louse de Quenge II 1656

Onderzoekers zijn lyrisch over de vondst. ,,Dit is echt een hele mooie ontdekking,” zegt archeoloog Rozenn Colleter tegen The Guardian. ,,In dit vak worden regelmatig bijzondere ontdekkingen gedaan. Maar zoiets als dit maak je maar één keer in je carrière mee.”
Ontbindingsproces

Colleter was bij de ontdekking aanwezig. Er moest snel worden gehandeld, want door de opening van de kist werd het ontbindingsproces in gang gezet. ,,We hadden 72 uur om het lichaam naar een plek te brengen van maximaal vier graden, om het te behouden,” vertelt Colleter. De mummie werd ook aan een medisch onderzoek onderworpen. Zo bleek de vrouw aan nierstenen te lijden ten tijde van haar overlijden.

Kurkzolen
De Quengo droeg een eenvoudig religieus gewaad, waaronder een cape, mouwloos opperkleed en leren schoenen met kurkzolen. Ook had ze een sluier voor haar gezicht. Het vermoeden bestaat dat de vrouw het klooster inging na het overlijden van haar echtgenoot. Het lichaam wordt later dit jaar opnieuw begraven. De kleding en schoenen zullen worden tentoongesteld aan publiek.

Bekijk hier een video van de autopsie.

Autopsy of Louise de Quengo.

Louise de Quengo III 1656

Dits die Excellente Chronijcke van Vlaenderen

Proficiat: Vandaag beschikbaar gekomen bij de Digitale Bibliotheek der Nederlandse letteren dbnl.org

Dits die Excellente Chronijcke van Vlaenderen

Een prachtig geschiedenis boek. Vanaf het vertrek van de Hertogen uit Troje en na hun omzwervingen,  hun aankomst in Vlaanderen. Bijzonder leerzaam. Ik heb er met ontzettend veel plezier aan gewerkt.

Dits die Excellente Chronijcke van Vlaenderen
 

chrvlaanderen

Ebook in epub formaat downloadbaar overal ter wereld.